Ryzyko walutowe - jak się chronić?

Dlaczego niektóre firmy, pomimo świetnych wyników sprzedaży, nie mają równie dobrych wyników finansowych? Dzieje się tak między innymi z powodu ujemnych różnic kursowych, które niwelują marże uzyskane ze sprzedaży.

Dlaczego zarządzanie ryzykiem walutowym jest takie ważne?

Świadomość występowania ryzyka walutowego w przedsiębiorstwie, stosowanie polityki zarządzania ryzykiem walutowym oraz odpowiednie zabezpieczanie takiego ryzyka może uchronić firmę do kłopotów finansowych. Obecnie, po wejściu Polski do Unii Europejskiej, jest coraz mniej branż, które mogą sobie pozwolić na przerzucanie niekorzystnych różnic kursowych na swoich klientów, a firmy działające na bardzo konkurencyjnym rynku, pomimo świetnych wyników sprzedaży, nie mają równie dobrych wyników finansowych. Dlaczego? Dzieje się tak między innymi z powodu ujemnych różnic kursowych, które niwelują marże uzyskane ze sprzedaży.
Zmienność rynku walutowego jest obecnie na tyle duża i nieprzewidywalna, że bez odpowiedniej wiedzy i umiejętnego jej stosowania nie jesteśmy w stanie zminimalizować ujemnych różnic kursowych i zmaksymalizować dodatnich.

Z tych powodów Bank Pekao S.A. przygotował rozwiązania dla firm, które narażone są na ryzyko walutowe.

Korzyści transakcji zabezpieczających ryzyko walutowe

ograniczenie ujemnych różnic kursowych,
ułatwienie zarządzania przepływami finansowymi,
ułatwienie planowania finansowego,
indywidualna opieka specjalisty,
prostota zawierania transakcji – telefonicznie.

Oto rozwiązania zabezpieczające ryzyko walutowe, które znajdują się w ofercie Banku Pekao SA:

TRANSAKCJE WALUTOWE

Transakcje walutowe mogą być realizowane przez firmy po kursie tabelowym Banku lub po kursie preferencyjnym. Klienci Banku uprawnieni do negocjowania kursu walutowego otrzymują bezpłatnie biuletyn ekonomiczny pomagający w podejmowaniu trafnych decyzji finansowych.

Minimalna kwota
50.000 PLN lub równowartość w innych walutach.

Kurs walutowy
Oparty na bieżącym kursie rynkowym.

Opłaty i prowizje
Brak.

FORWARD / NDF

Transakcja Forward/NDF jest obustronnym zobowiązaniem do rozliczenia zakupu/sprzedaży waluty w przyszłości, po kursie terminowym ustalanym dzisiaj. W transakcji Forward, w dniu rozliczenia, następuje fizyczna wymiana kwot, podczas gdy w transakcji NDF rozliczenie następuje wyłącznie kwotą netto.

Minimalna kwota
50.000 PLN lub równowartość w innych walutach.

Kurs walutowy
Wyznaczany ze wzoru na kurs terminowy.

Data waluty
Przynajmniej trzy dni robocze od dnia zawarcia transakcji Forward/NDF.

Opłaty i prowizje
Brak.

PRZYKŁADY:
Importer
Importer chce zabezpieczyć kurs kupna 20.000 EUR/PLN na datę waluty za miesiąc. Kurs terminowy ustalono na poziomie 4,20. Zawierając transakcję Forward, zobowiązuje się on do kupna za miesiąc powyższej kwoty, czyli dostarczenia Bankowi 84.000 PLN. W transakcji NDF, importer zobowiązuje się jedynie do rozliczenia kwoty netto, obliczonej jako iloczyn kwoty transakcji i różnicy między kursem rynkowym EUR/PLN jaki będzie za miesiąc, a ustalonym kursem terminowym 4,20. Jeśli za miesiąc kurs rynkowy będzie wynosił np. 4,30, to importer otrzyma 2.000 PLN (=20.000 PLN*(4,3-4,2)).
Eksporter
Eksporter chce zabezpieczyć kurs sprzedaży 30.000 EUR/PLN na datę waluty za miesiąc. Kurs terminowy ustalono na poziomie 4,30. Zawierając transakcję Forward, zobowiązuje się on do sprzedaży za miesiąc powyższej kwoty, czyli dostarczenia Bankowi 30.000 EUR. W transakcji NDF, eksporter zobowiązuje się jedynie do rozliczenia kwoty netto, obliczonej jako iloczyn kwoty transakcji i różnicy między ustalonym kursem terminowym 4,30, a kursem rynkowym EUR/PLN jaki będzie za miesiąc. Jeśli za miesiąc kurs rynkowy będzie wynosił np. 4,20, to eksporter otrzyma 3.000 PLN (=30.000 PLN*(4,3-4,2)).

PYTANIA:
Czy z transakcji Forwar/NDF można się wycofać?
Tak, robiąc transakcję odwrotną na tą samą datę waluty i kwotę, co transakcja Forward/NDF. Innymi słowy, jeśli w transakcji Forward/NDF kupowaliśmy na przyszłą datę np. EUR za PLN, to teraz musimy na tą samą datę zrobić kolejny Forward/NDF, gdzie sprzedajemy EUR za PLN.
Jak ustalany jest kurs terminowy?
Kurs terminowy nie jest żadną prognozą ekonomiczną, lecz wynikiem formuły matematycznej.

OPCJE WALUTOWE

Opcja walutowa jest umową pomiędzy dwiema stronami, w której wystawca opcji daje nabywcy prawo do zawarcia w przyszłości transakcji kupna/sprzedaży walut. Za nabywane prawo nabywca płaci wystawcy premię opcyjną.

Kurs opcyjny
Ustalany przez Klienta lub dealera Banku.

Data waluty
Przynajmniej trzy dni robocze od dnia zawarcia transakcji.

Opłaty i prowizje
Premia opcyjna płatna przez nabywcę opcji.

PRZYKŁADY:
Importer
Importer chce zabezpieczyć kurs kupna 20.000 EUR/PLN na datę waluty za miesiąc. Kurs opcyjny opcji call ustalono na poziomie 4,20. Koszt opcji wynosi np.1200 PLN. Za miesiąc możliwe są dwa scenariusze:

kurs rynkowy za miesiąc ≤ 4,20 - rozliczenie opcji nie następuje
kurs rynkowy za miesiąc > 4,20 - rozliczenie opcji następuje

W przypadku rozliczenia opcji importer ma do wyboru fizyczną wymianę kwot, tj. otrzymanie 20.000 EUR w zamian za dostarczenie Bankowi 84.000 PLN lub rozliczenie netto analogiczne do rozliczenia transakcji NDF.

Eksporter
Eksporter chce zabezpieczyć kurs sprzedaży 30.000 EUR/PLN na datę waluty za miesiąc. Kurs opcyjny opcji put ustalono na poziomie 4,30. Koszt opcji wynosi np.4200 PLN. Za miesiąc możliwe są dwa scenariusze:

kurs rynkowy za miesiąc > 4,30 - rozliczenie opcji nie następuje
Kurs rynkowy za miesiąc < 4,30 - rozliczenie opcji następuje

W przypadku rozliczenia opcji eksporter ma do wyboru fizyczną wymianę kwot, tj. otrzymanie 129.000 PLN w zamian za dostarczenie Bankowi 30.000 EUR lub rozliczenie netto analogiczne do rozliczenia transakcji NDF.

PYTNIA:
Ile wynosi premia opcyjna?
Na wysokość premii mają wpływ głównie:

Kurs realizacji opcji (im korzystniejszy kurs, tym droższa opcja),
Kwota nominalna (premia to iloczyn ceny opcji i kwoty nominalnej),
Czas życia opcji (im dłuższy czas tym droższa opcja),
Bieżący międzybankowy kurs spot dla danej pary walut,
Poziom zmienności na rynku opcji,( im wyższy tym droższe opcje).

Co to jest opcja call?
Opcja call daje nabywcy prawo do kupna waluty w przyszłości.
Co to jest opcja put?
Opcja call daje nabywcy prawo do sprzedaży waluty w przyszłości.
Kiedy opcje są realizowane?
Opcje trzymane do zapadalności realizowane są automatycznie, gdy kurs opcyjny jest korzystniejszy od fixingu NBP obowiązującego na dzień zapadalności opcji. Wtedy też Klient decyduje o formie rozliczenia – brutto lub netto.
Jak ustalany jest kurs opcyjny?
Kurs opcyjny ustalany jest dwojako: albo określany przez Klienta, a wtedy Bank podaje wysokość premii albo Klient podaje ile chciałby za daną opcję zapłacić, a wtedy Bank podaje kurs opcyjny odpowiadający wymienionej premii.

STRATEGIE OPCYJNE

Strategie opcyjne są złożeniem przynajmniej dwóch opcji walutowych. Dokonuje się tego w celu:

lepszego dopasowania zabezpieczenia do sytuacji Klienta,
obniżenia płaconej premii lub uzyskania strategii zerokosztowych.

Oto przykład:

SUPER FORWARD
Transakcja Super Forward jest obustronnym zobowiązaniem do kupna/sprzedaży określonej kwoty waluty w określonym momencie w przyszłości po kursie Dolnym lub Górnym, w zależności od rynku walutowego. Super Forward powstaje ze złożenia opcji call z opcją put o różnych kursach opcyjnych i o przeciwnym profilu ryzyka, tzn. jeśli opcja call jest nabywana, to opcja put jest wystawiana i odwrotnie. Jest to przykład strategii zerokosztowej, tzn. Klient nie płaci żadnej premii.

Kurs walutowy
Kurs opcyjny Dolny i Górny.

Data waluty
Przynajmniej trzy dni robocze od dnia zawarcia transakcji.

Opłaty i prowizje
Brak.

PYTANIA:
Jak wygląda rozliczenie Super Forwarda?
Rozważmy sytuację importera, który zabezpiecza się przed wzrostem kursu walutowego. Załóżmy, że Klient zawarł miesięczną transakcję Super Forward z kursami: Dolnym 4,00 i Górnym 4,05. Jeśli za miesiąc kurs rynkowy będzie poniżej 4,00, to Klient kupi walutę po 4,00. Jeśli kurs rynkowy będzie w przedziale 4,00-4,05, to nie dochodzi do rozliczenia transakcji. Natomiast jeśli kurs rynkowy będzie powyżej 4,05, to Klient kupi walutę po 4,05.